Ile ọmụgwọ (Maternity Visitation)

Ile ọmụgwọ na omenala Igbo bụ oge nne na abịa ileta nwa ya nwaanyị na nwa ọ mụrụ (nke bụ nwa nwa ya).
Ụfọdụ oge, ọ bụrụ na nwaanyị enweghịzị nne (ọ bụrụ na nne mụrụ ya anwụọla), nwunye nna ya maọbụ nne di ya ga-abịa nọrọ n'ụlọ ya lee ya ọmụgwọ.
Ihe mere o ji bụrụ nwaanyị na-ele ọmụgwọ kama nwoke, bụ maka na a na-ewe ya na ọ bụ nwaanyị kacha mara ihe gbasara ya maka na ọ gabigala ọnọdụ ahụ n'onwe ya. Oge ọmụgwọ bụ oge nne na-akụziri nwa ya nwaanyị ihe niile ọ ma maka ilekọta nwa a mụrụ ọhụrụ. Ụfọdụ oge, ọ na-abụ nne mụrụ nwa laa, nne di ya abịa bido lewe ya ọmụgwọ nke ya. Nwaanyị mụrụ nwa ọhụrụ na-eji ohere ọmụgwọ zuru ike ma nne ya na-elekọta nwa ya.

IHE NNE NA-EME N'ỌMỤGWỌ
1. Nne ga na-enye nwa ya nwaanyị ihe ga-eme ka mmiri ara ya gbaa ọfụma.
2. Nne ga na-esiri ya nri ndị ga-eme ka ahụ ya gbakee ọfụma.
3. Nne ga na-ama ya mmiri ọkụ n'afọ na ebe ndị ọzọ ọ chọrọ, ma tekwaa ya ihe ga-ekpo ya ahụ ọkụ (robb, aboniki).
4. Nne ga na-enye nwata ọhụrụ nri, saa akwa ya ma saa ya ahụ.
5. Ọ ga-adọtịkwa nwa ọhụrụ ahụ, ma hịa ya aka n'ahụ ọfụma.
6. Ọ ga na-ahụ na nwa ya nọ ala n'elu bọketị awụnyere mmiri ọkụ na nnu na ọgwụ eji achụ nje,nke ga-eme ka ọbara ọjọọ nwee ike gbapụta
7. Ọ ga na-ekekpa ya afọ ka o nwee ike taa ma hara etu ọhabu tupu ọ dị ime.
8. Nne ga na-agba nwa ya nwaanyị ume maka na ya na onwe ya anọọla n'ọnọdụ ahụ mbụ.
9. Ọ ga na-arụkwa ọrụ ndị ọzọ dị n'ụlọ dịka ihazi ụlọ na isi nri ezinaụlọ na-eri.

URU ỌMỤGWỌ BARA
Ọmụgwọ bụ oge nne, nwa ya na nwa nwa ọhụrụ ya na-eji enwe ezigbo mmekọrịta nke bekee kpọrọ 'bonding'. Maka nke a ka ọtụtụ ndị nne na-eji aga ebe ọbụla nwa ha nọ mụọ nwa, ma n'ụlọ maọbụ na mba ofesi, ịga nọkọọ ihe ruru ọnwa atọ maọbụ karịa.
Ọ ga-akuzikiri nwa ya nwaanyị ihe ubeakwa nwa ya pụtara, maọbụ akwa agụrụ maọbụ akwa mmekpa ahụ.

NRI EKWESỊRỊ IRI N'ỌMỤGWỌ
Nwaanyị a na-ele ọmụgwọ nwere nri ndị ọ na-eri. Ụfọdụ bụ iji asụchapụ ọbara kpụkọrọ ya n'afọ oge nwa nọ ya n'ime. Nri ndị a bụ ma mkpọrọgwụ ma ngwanri dị icheiche.
1. Ofe mmiri ụda
2. Ji mmiri ọkụ
3. Ofe nsala
4. Mmiri ọgwụ etere ete
5. Tii dị ọkụ na akamụ
6. Nri asụrụ asụ
7. Nzu
8. Azụ ọkpọọ na okporoko
9. Anụ ọkụkọ
10. Ụda
11. Ehuru na ehu
12. Ụzịza
13. Ụtazị
14. Nri ọbụla ga-enwe ezigbote ose
NRI NWAANYỊ EKWESỊGHỊ IRI N'ỌMỤGWỌ
1. Ihe juru oke oyi
2. Egwusi, ọgbọnọ na ofe ọbụla eji mmanụ esi
3. Ahuekere
4. Nri ọbụla nwere abụba (nwaanyị anaghị eri ya maka na a na-ewe ya na abụba ga-akpụkọ ya n'afọ maọbụ n'ahụ).

NGWỤCHA ỌMỤGWỌ
Ọmụgwọ gwụ, nne bịara ọmụgwọ ga-enweta ihe buru ibu. Ndị ọ bịara ileta ga-azụtara ya ihe onyinye dị icheiche dịka ego, akwa ọmụma, akpụkpọụkwụ, akpa, ihe nri dị icheiche, wee dịrị gawazie. A ga-azụtara ya akpa nnu na akpa ncha nke ọ ga-eke ndị agbataobi ya ma ọ laruo ebe o bi.
Nye aka ka ndị enyi gị malụ maka ọgbakọ a sitere n'ịkpọbata ha ka ha wee soro gị mụta ihe.
NDEWO NỤ

Source:  Prince Martin Uchechukwu on Facebook.

Nsọ Ala Igbo (Taboos In Igbo Land)

N'ala Igbo, e nwere ọtụtụ nsọala zụrụ Igbo ọnụ nke na onye meerụọ ya, ọ kpụọ arụ maọbụ amapụ ya n'obodo.

Ha gụnyere ihe ndị a:
1. Nwaanyị anaghị awa oji, nke o ji arị nkwụ.

2. Mmadụ anaghị alụ maọbụ dinaa nwanne ya maọbụ ọbara ya.
3. Nwanne anaghị egbu nwanne ya. I mee ya na-amaghị ama, ị gba ọsọ ọchụ.
4. Mmadụ anaghị edina anụmanụ
Nwoke anaghị edina nwoke ibe ya maọbụ nwaanyị, nwaanyị.
5. Mmadụ agaghị akwụ ụdọ
6. Ọtụtụ obodo n'ala Igbo anaghị eri udele. N'ihi na ọ na-eri ihe nwụrụ anwụ nke gụnyere ozu mmadụ.
Dịka e nwere ihe Igbo zuzugbe na-asọ, nsọala ndị ọzọ bụ n'obodo n'obodo maọbụ na mpaghara na mpaghara.daalụ nụ

Source: Facebook

Omenala Igbo (Igbo Tradition) - Article by Prince Martin Uchechukwu

Omenala Igbo bụ asụsụ Igbo, efe/akwa Igbo, ma nke a na-awa awa ma nke a na-ama ama n’ukwu, okpu anyị na-eko n’isi, mkpara anyị na-eji n’aka, ọla anyị na-agba n’aka ma ọ bụ n’ụkwụ, ihe ọlụ anyị na-anya n’olu, akpụkpọ ụkwụo anyị na-agba n’ụkwụ ma ọ bụ ụkwụ nkịtị anyị na-agba. Ihe ndi a bụ omenala Igbo.

Ihe oriri Igbo na-eri bụkwa omenala Igbo: ụkwa, akị, akpụ, garị, ụtara, azụ ndụ, azụ ọkpọ, sungu, okporoko, ayịya, mangala, anụ ewu, anụ nchị, ọkụkọ Igbo na ọkụkọ agịrịkọlchọ, anụ nama, anụ ele, anụ awala, anụ ọgazị, akwa ọgazị na akwa ọkụkọ, kanda, isi ewu ngwọngwọ pepesupu, ofe olugbu, ofe ụgụ, ofe ọhara, ofe nsara, ofe ọkwụrụ, aṅara, ọjị, ose ọjị, ube, ọpọpọ, akị, akwụ, ụdara, kashu, mmịmị, ụkpaka/ụgba, achịkwụagba, bụ omenala Igbo.

Ọfọ na ogu bụ ekpere anyị na Chineke Igbo ji ekwurịkọta okwu, ma ndị nna nna anyị ha ma ndị nne nne anyị ha bụ ndị anyị na-agọ ọfọ ka ha were ọfọ anyị che Chukwu ụmụ Igbo n’ihu kwa ụbọchị nile. Ihe nile Igbo na-atụ n’aka na nke ha na-ese na akwụkwọ, na nke ha na-akpụ dị ka ụzụ na ite, bụ omenala Igbo. Ihe ndị a bụ ihe jikọrọ ụmụ Igbo bụ Igbo ọnụ. Ha nwere ebe a na-amụta ihe ndị bụ ụmụ Igbo kwesiri ịna-eme na ihe a na-asọ nsọ. Ezi na ụlọ bụ ụlọ akwụkwọ anyị nọ site na akụkọ ifo, ka anyị na amụta ihe bụ omenala Igbo na ihe bụ omenaelu. Na mbara ka ọha na eze na-agbakọ were ma iwu ihe ala na-asọ nsọ, na otu a ga-esi rie onye mere ihe ala na-asọ nsọ nha. A na-ada onye merụrụ ala Igbo nha. A na-eri onye ahụ iwu, iji me ka ọ ghara ime ya ọzọ.
Igbo na-eti mmanwụ were eje iri ndị dara iwu obodo nra! Ndị na-ese okwu nwere usoro ndị okenye họpụtara ha ji emezi ya bụ okwu, na onye ukwu na onye nta ga-eme n’ude. Ndị okenye nwere ụzọ ha si ekpebi ikpe ka udo dị na-erighị ngo. Maka na o metụta imi, o metụtala ọnụ. Nwanyị na di ya na-ese okwu, ndị okenye mara onye ikpe mara, marakwa ụzọ ha ga-esi tinye okwu ahụ ọnụ ka di na nwunye ya laa be ha ga birikwa n’udo.
Ndị na-azọ ala, ndị okenye nwere osisi ogirishi e ji amata okere ala. Ha bakwa agba aka ebe onye nwe ya bụ ala, na onye na-akọ ji na-ede na yabụ ala. Ha makwa ndị ha na ha gbara obi/ ha makwa ndị ha na ha na-akpa okere ala.
Ihe ndị a na-eme ka esemụ okwu ghara ịba ka ọnya bara mmadụ na ọkpa na-anaghị ala ala. A nakwa agba ndị mmadụ iyi ma ha na-esi agụgọ na ihe ekwuru abụghị ka o siri me.
E nwekwara usoro e ji alụ di na nwayị n’omenala Igbo. Ịgba njụ, ịpa mmanya ngwụọ na ọjị, ka jụa ese nwanyị nwoke chọrọ ịlụ. E nwere ụzọ ịpa mmanya. E nwere abọ ji ole eji alụ nwanyị. E nwekwara ụzọ e si ele ọmụgwụọ ma nwanyị mụọ nwa. E nwere usoro e si aga mgba erụ. E nwere ụzọ e si amụ ọlụ aka, na afọ ole onye na-amụ ọlụ aka ga-anọ tupu e duo ya ụlọ, ka ọ gazịa zụba ahịa nke ya. E nwekwara ụzọ e si agwa onye onye ya nwụrụ okwu maka ka aghara ili ozu abụo. A na-ezipụ ndị okenye mara ihe ka ha je ya bụ ozi.
Igbo nwekwara ụzọ e si akwa ozu. Igbo nwekwara oge nwanyị na-erumkpe kwesiri irucha mkpe. Ọ dịghị ihe kọrọ akọ n’omenala Igbo. Igbo kwetara na ihe ọ ga-abụ e me gị ọ gaghị adị gị mma, ka ị gharakwa ime ya onye ọzọ.
Omenala Igbo gbagidere ụkwụ n’eziokwu, egbe bere ugo bere nke sị na ibe ya agaghị ebe ka nku kwa ya n’ike. Omenala Igbo bụ eziokwu bụ ndụ. Ụmụ Igbo bụ ụmụ Chukwu, kpọm kwem! Ị kwere na nke a?

Source: Prince Martin Uchechukwu on Facebook